Namık Kemal’in Vatan Yahut Silistresi

Namık Kemal’in Vatan Yahut Silistresi

Namık Kemal‘in Vatan Yahut Silistre’si 1872 yılında kaleme alınan dört perdelik tiyatro yapıtıdır. Yazarın ilk tiyatro yapıtı olan eser, Türk edebiyatında romantik tiyatronun ilk tipik örneklerinden biridir.

Yazarın eleştiriye ve tartışmaya maruz kalan tek piyesi budur fakat kişiliğinin sembolü olmuş adı ile birlikte anılmıştır. Eserin ilk sahnelenmesinden sonra izleyicilerin başlattıkları gösteri ve olaylar sonucu yazarın Mağusa’ya sürülmesine neden olmuştur.

Kitabın konusu Kırım Savaşında gönüllü olarak cepheye giden sevgilisinin ardından savaş alanında onunla birlikte bulunmak ve aynı kaderi paylaşmak için asker kılığına girip Silistre Savunmasına katılan genç kız ile sevdiği adamın aşkı etrafında gerçekleşmektedir.

Halkta vatanseverlik ve kahramanlık duygularını harekete geçirmeyi amaçlayan oyun, 1828 Türk-Rus harbinden alınmış 1853 Kırım Savaşındaki Silistre muhasarasına uygulanmıştır. Oyunun ilk perdesinde mekan Mastır, diğer perdelerde ise Silistre’dir.

Eserin asıl adı”Vatan” olmasına rağmen yayınlandıktan sonra uygulanan yasaklar ve sansür nedeniyle “Silistre” adı ile yayınlanmış, ardından “Vatan Yahut Silistre” adı ile kabul edilmiştir.

Defalarca sahnelenen eser geniş halk kitlesine ulaşmıştır. Namık Kemal’in Gelibolu’ya devlet memuriyetine gitmeden önce yazdığı Vatan Yahut Silistre, sağlığında sahnelenişini gördüğü tek oyundur.

Eserin doğurmuş olduğu ilgi, başka yazarlarda da tiyatro eseri kaleme alma isteği uyandırmıştır. Piyes konusundaki basitliğine rağmen çok sevilmiştir. Avrupa’da ilgi uyandıran eser, ilk temsilinin üzerinden üç yıl bile geçmeden Rusça’ya daha sonra da başka dillere tercüme edilmiştir.

İlk Sahnelenişi ve Yazarın Sürgün Edilmesi

1872-1873 yılında oynanmak üzere yazılan eser, kitap halinde dizilmiş ve Ebüzziya Tevfik’in çıkardığı Sirac gazetesinin bir eki olarak basılmıştır.

Namık Kemal 31 Mart 1873 yılında İbret gazetesinde çıkan “Tiyatro” başlıklı yazısında “Vatan Yahut Silistre”yi bitirdiğini ve sahneye koyacağını haber vermiştir.

1 Nisan 1873 yılında sahnelenen eser, izleyicileri etkilemiştir. Temsilden sonra Namık Kemal’i tebrik etmek için tiyatrodan harekete geçen bir kafile Galatasaray’da Namık Kemal’e şükran ve tebriklerini sunan bir mesaj bıraktılar.

Sahnelenen piyesin ardından hükumet ve sarayı kızdıracak nitelikte yazılan yazılardan dolayı İbret gazetesi 5 Nisan günü sürekli olarak kapatılmıştır. Aynı zamanda Sirac da kapatılmıştır

Namık Kemal ve arkadaşları ertesi gün yapılan bu piyes ve nümayiler bahane edilerek tutuklandı. 9 Nisan da Sultan Abdülaziz’in onları muzır neşriyat ve harekette bulunmakla suçlayan fermanı sonucu mahkemeye çıkarılmadan sürgün yerlerine gönderilmelerine neden olmuştur.

Namık Kemal ile beraber tutuklanarak sürgüne gönderilen diğer kişiler Menapirzade Nuri Bey, Ebuzziya Tevfik, Bereketzade İsmail Hakkı ve Ahmet Mithat Efendidir.

Son Yazılar
Bir cevap bırakın